Био ты?айт?ыштар – ?з ?олдарын пайдалану ж?не ?ндіру ?зі?із жаса?ыз – м?ны ?алай істеуге болады

Правовой свод Липит-Иштара

Био ты?айт?ыштар - ?з ?олдарын пайдалану ж?не ?ндіру ?зі?із жаса?ыз - м?ны ?алай істеуге болады

Липит-Иштар (аккад. «Прикосновение Иштар») — царь Исина, царь Шумера и Аккада, правил приблизительно в 1935 — 1924 годах до н. э. Происхождение Липит-Иштара не совсем ясно: в царском списке он назван сыном Ишме-Дагана, а сам он себя называет «мудрым пастухом» и «смиренным пастухом из Ниппура», что даёт основания считать, что он родился в семье пастухов и крестьян из города Ниппура.

При Липит-Ишатре из его законодательных распоряжений был создан один из древнейших сводов законов на шумерском языке, условно называемый «Кодексом Липит-Иштара» — прямой предшественник знаменитого законодательства вавилонского царя Хаммурапи (ок.

1793 — 1750 гг. до н. э.), ставший одним из первых кодексов в истории человечества. Кодекс Липит-Иштара первоначально состоял из 43 статей, 9 фрагментов которых сохранилось в виде копий на глиняных табличках, обнаруженных при раскопках в Ниппуре.

Пролог

Когда великий Ан, отец богов, (и) Энлиль, царь всех земель, владыка, который устанавливает решения, …Нинисинне. дочери Ана, … за ее… радость … за ее ясное чело; когда ей дали царство Шумера и Аккада (и) благосклонное правление в ее (городе) Исине, … установленном Аном.

Когда Ан (и) Энлиль призвали Липит-Иштара, то Липит-Иштар, мудрый пастырь, чье имя было произнесено Нунамнир, на царство страной, чтобы установить справедливость в стране, устранить жалобы, дать отпор врагу (и) предупредить восстания силой оружия, (и) принести благоденствие шумерам и аккадцам, тогда я, Липит-Иштар, скромный пастух Ниппура, добропорядочный фермер Ура, что не покидает Эриду, достойный быть владыкой Эреха, царем Исина, царем Шумера и Аккада, который дорог сердцу Инанны, установил справедливость в Шумере и Аккаде в соответствии со словом Энлиля. Истино, в те дни я позаботился … свободе сынов и дочерей Исина, сынов и дочерей Шумера и Аккада, на которых … узы рабства …были наложены. Истино, в соответствии с … я сделал отца опорой детям, (и) детей опорой отца; я повелел отцу стоять рядом с детьми (и) детям стоять рядом с отцом; в доме отца (и) в доме брата я … . Истино, я, Липит-Иштар, сын Энлиля, привел семьдесят в дом отца (и) в дом брата; в дом холостяка я привел … за десять месяцев … жена мужа, … дитя мужа … .

Законы

  1. … что был учрежден …
  2. … собственность из дома отца от его …
  3. … сын государственного чиновника. сын дворцового чиновника, сын попечителя …
  4. … корабль … ему следует …
  5. Если человек наследует судно (и) снаряжает его в плавание от его …
  6. … дар … ему следует …

  7. Если он отдал свой сад садовнику, чтобы тот ухаживал за ним … (и) садовник … владельцу сада …
  8. Если муж дал пустошь (другому ) человеку, чтобы тот насадил фруктовый сад, (и последний) не насадил сад на всей пустоши, то он должен человеку, который сажал сад, отдать часть неосвоенной пустоши, которая им не освоена, в качестве части его доли.

  9. Если человек вошел в сад (другого) человека (и) был схвачен там за кражу, он должен уплатить 10 шекелей серебром.
  10. Если человек срубил дерево в саду (другого) человека, он должен уплатьть 1/2 мины серебром.
  11. Если примыкающая к дому человека пустошь (другого) человека не освоена.

    и хозяин дома сказал владельцу пустоши:”Из-за того, что земля не освоена, кто-нибудь может вломиться ко мне в дом; укрепи свой дом”, (и) соглашение это им подтверждено, то владелец пустоши должен будет возместить владельцу дома любое утраченное имущество.

  12. Если рабыня или раб человека сбежал и укрылся в центре города, (и) если подтвердилось то, что он (или она) нашли прибежище в доме (другого) человека в течение месяца, он должен отдать раба за раба.
  13. Если у него нет раба он должен будет заплатить 15 шекелей серебром.

  14. Если раб человека отработал свое рабство своему хозяину (и) если это подтверждено ( что тот отработал) хозяином дважды, тот раб может получить свободу.
  15. Если миктум является подарком царя, он не подлежит отчуждению.
  16. Если миктум пришел к человеку по своей собственной воле, тот человек не смеет удерживать его; он волен идти куда пожелает.

  17. Если человек без разрешения принудил (другого) человека к тому, в чем (последний) ничего не смыслит, то тот человек не заслуживает одобрения; он (первый человек) должен нести наказание за то дело, к которому он принуждал его.

  18. Если владелец имения или владелица имения не выплатил налог на имение (и) его выплатил другой человек, то в течение трех лет запрещается выселять человека из имения. (После этого) человек, уплативший налог на имение, становится владельцем имения, (и) прежний владелец поместья не может оспаривать его право.
  19. Если владелец имения …

  20. Если человек из наследников захватил …
  21. Если … дом отца … он женился, то дом отца, полученный ею в дар от отца, он получит, как ее наследник.
  22. Если отец жив, его дочь, независимо от того, кто она, ниндигир, или лукур, или храмовая прислужница, будет проживать в его доме в качестве наследницы.
  23. Если дочь в доме своего здравствующего отца …

  24. Если вторая жена, на которой он женат, родила ему детей, то приданое, которое она принесла из дома своего отца, принадлежит ее детям; дети же от его первой жены и дети от второй жены поровну поделят имущество своего отца.

  25. Если человек женился и его жена родила ему детей, и эти дети живы, и рабыня также родила детей своему хозяину, (но) хозяин даровал свободу рабыне и ее детям, то дети рабыни не имеют права делить имение с детьми своего (прежнего) хозяина.

  26. Если его первая жена умерла и после ее смерти он берет в жены рабыню, то дети от его первой жены являются его первыми наследниками; дети, рожденные рабыней своему хозяину, будут, как … и его дом они, …
  27. Если жена человека не родила ему детей, (а) гетера с публичной площади родила ему детей.

    он должен обепечить гетеру зерном, маслом и одеждой; дети, которых родила ему гетера, станут его наследниками, но покуда жива его жена, гетера не может проживать в доме с его женой.

  28. Если муж отвернется от своей первой жены … (а) она не ушла из дома, то его жена, взятая им жены в качестве возлюбленной, является его второй женой; он обязан заботиться о своей первой жене.

  29. Если (предполагаемый) зять вошел в дом своего тестя ( и если) он помолвлен, (но) потом его выгнали (из дома) и передали его жену его приятелю, они должны вернуть ему принесенные им подарки в честь помолвки, (и) тогда жена может выходить замуж за его приятеля.

  30. Если молодой человек женился на гетере с публичной площади, (и) судьи запретили ему посещать ее, но, впоследствии он развелся со своей женой, то деньги …
  31. (Если) … он дал ему, то после смерти отца наследники разделят поместье отца, (но) наследование поместья они не разделят; они не будут “варить в воде отцовское слово”.
  32. Если еще при жизни отец отложил брачный подарок для своего сына, (и) в присутствии отца еще при его жизни, он (сын) взял себе жену, то после смерти его отца наследником …
  33. Если он пребывал в уверенности, что … не разделил поместья, он должен уплатить 10 шекелей серебром.
  34. Если человек взял в аренду быка (и) нанес увечья его плоти в области носового кольца, то он должен будут заплатить одну треть ( его) стоимости.
  35. Если человек взял в аренду быка (и) повредил ему глаз, то он должен будет заплатить одну вторую (его стоимости.
  36. Если человек взял в аренду быка (и) сломал ему рог, от должен будет заплатить одну четверть (его) стоимости.
  37. Если человек взял в аренду быка (и) нанес ему повреждения в области хвоста, то он должен будет заплатить одну четверть (его) стоимости.
  38. Если … то он должен будет заплатить.

Эпилог

Истинно, в соответствии с правдивым словом Уту, я побудил Шумер и Аккад придерживаться истинного правосудия. Истинно, в соответствии с приговором Энлиля, положил конец вражде и восстаниям; на страдания, жалобы, рыдания … табу; стал причиной добропорядочности и справедливости; принес шумерам и аккадцам процветание …

Истинно, когда я утвердил достаток в Шумере и Аккаде, я воздвиг сию стелу.

Пусть тому, кто не совершит никакого злонамеренного действия по отношению к ней, кто не разрушит мое творение, кто не сотрет ее надписей, кто не напишет свое собственное имя на ней, будет дарована долгая жизнь и дыхание долгих лет; да поднимется он высоко в Экур; да склонится над ним высокий лоб Энлиля.

(С другой стороны) тот, кто совершит неблаговидное действие по отношению к ней, кто разрушит мое творение, кто сотрет с нее надписи, кто напишет свое собственное имя на ней (или) тот, кто, зная об этом проклятии, найдет себе в этом замену, – тот человек пусть будет …, будь он …пусть он лишит его … пошлет ему … В его …

кто бы он ни был; пусть Ашнан и Сумуган, владыки изобилия лишат его .. пусть он устранит .. Пусть Уту, судия небес и земли … отберет … его … основы … как … пусть его сочтут; да не упрочатся основы его владений; царь этого, кто бы то ни был, Нинурта ли. могучий герой, сын Энлиля …

Перевод дан по книге С. Крамера “Шумеры. Первая цивилизация на земле”

Ссылка на источник

Источник: https://www.duat.asia/story/pravovoi-svod-lipit-ishtara

Баудағы арамшөпті пайдалану: кеңестер

Био ты?айт?ыштар - ?з ?олдарын пайдалану ж?не ?ндіру ?зі?із жаса?ыз - м?ны ?алай істеуге болады

Бақшада, онда сіз шабылған шөптен қосымша пышақ таба алмайсыз, тек егін жинау үшін химияға ғана сене аласыз.

Бірақ, арамшөптерді отау арқылы «алуға» болатын жерде минералды тыңайтқыштар мен пестицидтерсіз жасауға болады.

Мен жабайы өсімдіктерге өмір сүру құқығын беру керек деп сенемін. Кейбір арамшөптерді қалдыруға болады, басқалары жыртылып, тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғауға арналған өнімдерді дайындауға арналған.

Бақшасында қытырлақты пайдалану

Бұл жану зауытының мүмкіндігі бар өсімдіктердің иммунитетін жақсарту. Мүмкін, бұл оның құрамында темір, мыс, никель, марганец, алюминий және кальций құрамында болуы мүмкін.

Мен «Нетретт Элихир» деп аталатын жапырақтан сұйықтық дайындаймын.

Мен осылай істеймін: 1 кг жаңа піскен жапырақтарды мен 20 литр суды қайнатып, сүзгіден өткізіп, сумен араластырамын (5: 1) және кешке өсімдіктерді шашыратып аламын.

Бұл киім қызанаққа, қырыққабатқа, балдыркөкке, қиярға арналған өсімдіктерді ауыстырғаннан кейін әлсіреген жастарға әсер етеді. Олар сіздің көзіңізге күш беріп отырады: сабақтар айтарлықтай қалыңдады, ал жапырақтары қара-жасыл болады.

Тәжірибеге сүйене отырып, мен бау-бақшаларға ескертемін: бұл пияз мен бұршақ үшін пайдаланылмауы керек.

Сондай-ақ оқыңыз: Арамшөптерден қалай құтылуға және топырақты жақсартуға болады

Шапшаң және комрей

Олар жоғары және қуатты өсімдіктер болып табылады, олар биіктігі 1,5 м дейін жетеді, сондықтан оларды қолдануға болады рокер зауыттарыжелден төсек қорғау. Екі дүрбі де, комфри да топырақты жақсы босататын күшті тамырларға ие.

Сорғайдың инсектицидтік инфузиясы ұсақтауға және сымның құрттарын, шыртылдаған күйе, жыртқышты, тұндыруды, айрандарды, шоқырларды бұзады.

Осындай құралды дайындау үшін, мен шелектің жартысын толтырып, оны шұңқырға толтырып, үш күнде талап еткен жаңа жасыл жапырақтарды аламын.

Фильтрациядан кейін мен жеміс ағаштарын, жидек бұталарын және бақша екпелерін шашырамын. Ай сайын екі рет жасаймын, әрдайым жаңа инфузияны қолданамын.

Қайдан сұйық тыңайтқышты сорғылармен пісіріңіз(мен жастар үшін бұл ұсынылмайды). Шелектің жартысын жаңа піскен жапырақтармен толтырып, оны сумен жуып, 5 күнде талап етемін. Қолданар алдында алынған сұйықтықты сүзіп, оны 1: 4 пропорциясында сумен араластырамын.

Сондай-ақ оқыңыз: Көкөністерді өз қолымен өңдеуге арналған өсімдіктердің инфузиясын дайындау

Одування

Бірнеше жыл бұрын мен оны оқыдым алжапқыш гүлдену кезінде этилен газын шығарады, ол жемістердің пісетінді тездетуге көмектеседі. Ашық жерде бұл үлкен әсер етпейді – бәрі желдің астында болады. Бірақ омыраумен бірге парниктік үйде жұмыс істей алады.

Мен осы өсімдіктердің тамырларымен үш ондаған тамшылары бар жылыжайларға (екеуім бар) арнайы ауыстырылдым. Мен тапқан ақпараттың әділдігіне сенімдімін. Және қызанақ, бұрыш, баклажан және қияр қалыпты жағдайларға қарағанда тезірек құйып, пісіп кете бастады. Енді менің жылыжайларда көгерістер үнемі көкөністермен өседі.

Сонымен қатар, оның Малацтардан құртылдымол өте тез ыдырайды. Шамасы, бұл микроорганизмдер мен құрттары үшін керемет нәзіктік және соңында – өсімдіктер үшін жақсы тыңайтқыш.

Және осы арамшөптерден мен тли мен кенелерге қарсы инфузия дайындаймын. Мен 400 жаңа піскен жапырақтарды аламын және 2-3 сағатты шұңқырды жылы суда (40 градустан жоғары емес) талап етеді. Мен оны штаммдан кейін дереу қолданамын. Гүлденуден кейін – мен жеміс ағаштары мен жидек бұталарының гүлденген бүршігіне жұмсаған алғашқы емдеу, екіншісі.

© Вера Олеговна ЗОРИНА, Омбы

Төменде «Өзіңді қалай ұстау керек – үй иесі!» Деген тақырыпта басқа да хабарлар бар

  • Жазғы 6 үздік жазғы киім БІЗДІҢ НӘРСЕЛЕРМЕН БІРГЕ ЖАЗҒЫ ФЕДЕРАЦИЯ, …
  • 6 спинбондты қалай пайдалануға болады Spunbond қолдану – әдістер мен …
  • Мульча бау-бақша шредерімен қалай жасауға және пайдалануға болады Ұсақтағышпен сюжетті мульчировать …
  • Арамшөптерден қалай құтылуға және топырақты жақсартуға болады Біз арамшөптерден құтылып, сонымен бірге …
  • Мульча жақсы ма? (Ғылым кандидаты пікір және кеңесі) ҚАНДАЙ ПАЙДАЛАНУ КЕРЕК? Топырақ маңызды …
  • Бақшадағы жұмыртқа қабығын, елде және бақшада қолдану Жұмыртқа қабығын қалай пайдалануға болады …
  • Өсімдіктер үшін сукин қышқылы Сукцин қышқылын кәріптас өсімдіктеріне қолдану …
  • Источник: http://kak-svoimi-rukami.com/kk/2017/06/ispolzovanie-sornyakov-v-ogorode-sovety/

    Қазақтың тұзды пайдалану мәдениеті және төсті неге күйеуге не келінге береді?

    Био ты?айт?ыштар - ?з ?олдарын пайдалану ж?не ?ндіру ?зі?із жаса?ыз - м?ны ?алай істеуге болады

    Неше мың жыл бұрын өмір сүрген ғұн, түркі бабаларымыз тұзды тастамай ала жүрген. Тіптен, Шыңғысханның сардарлар мен сарбаздарының қалтасында тұз жүретіні аңыз болып айтылады. Ендеше тұздың не кереметі, қандай пайдасы бар?

    Ас тұзы – натрий хлориді, NaCІ. Түссіз кристалды зат. Суда, сұйық аммиакта, спирттерде, этиленгликолда, құмырсқа қышқылында ериді, ал тұз қышқылында ерімейді. Табиғатта галит минералы (тас тұзы) түрінде мұхиттар мен теңіз, сондай-ақ көл және жер асты суларының құрамында кездеседі. Уикипедиядан алынды.

    Шығыс халықтарында тұзды пайдалану, тұзды тамақ және шай ішу дәстүрі әлі күнге дейін сақталып келеді. Мәселен, Қытайдағы және Монғолиядағы қандастарымыз шәйді тұзбен ішуді әлі сақтап келе жатыр.

    Моңғолиялық ақсақал: Тұзсыз шай не су ішу белсіздікке әкелуі мүмкін

    2019 жылы наурыз айында моңғолиялық шежіреші ақсақал Мақидолла Қинаятұлы ағамыз Нұр-Сұлтанға келді. Әдеттегідей, тұздың кепиаты (киесі) туралы материал жинап жүрген мен үшін әңгімені тұздан басталды.

    – Тұз адам денесіндегі сұйықтықты сақтайды әрі тамақтағы түрлі микробтар мен бактерияларды жояды. Ең маңыздысы тұзсыз суды үнемі ішкен адамның қуығының басындағы май кетіп қалады да белсіздікке шалдығады, – деді ақсақал. Бұл үлкендер айтатын “балаға ұйықтар алдында тұзсыз шай не су бере бермеңдер түнде қуығы ұстамай қалады” деген тиымды есімізге түсірді.

    Ақсақалдың айтуынша, “дәм-тұзың таусылмасын” деп айтылатын бата-тілектің мағынасын дұрыс түсіну керек. Дәмнің таусылуы – адамның өмірден өткенін білдіреді. Ал тұздың таусылуы – адамның қуатының таусылғанын білдіреді екен.

    Тұзды әлі күнге тастамай алып жүретін ақсақал Моңғолиядағы қазақтардың, әсіресе аға буындардың тұзсыз шәй ішпейтінін алға тартты. Тіптен, 80-90 жасқа келген бірнеше ақсақалдың атын атап, олардың қартайған шағында да жас әйелге үйленіп, бірнеше балалы болғанын әңгімеледі.

    Мақидолла Қинаятұлы ақсақал жешіре шертіп отыр (ортада) / Сурет informburo.kz

    Ондағы басты себептің бірі – тұзды үзіліссіз тұтыну. Сол арқылы түрлі микробтар мен бактериялардың, вирустардың ауру әкелуіне тосқындық жасайды әрі денедегі түрлі сұйықтықтарды сақтайды, ісік ауыруларына ұшырамаудың алдын алады екен. Сонымен бірге әр күні тұтынған ет-май, сүт өнімдері де қуаттың сақталып тұруына әсер етеді.

    Мысалы, Алтайдағы Асубай деген атамыз 80 жасында 30 жастағы қызға үйленіп, одан 3 бала көргенін, Баянөлгей қаласындағы Бердібек деген ақсақалдың 90 жасқа таяғанда алған жас әйелінен де бірнеше баласы қалғанын әңгімеледі.

    Қытай түрмелеріндегі қылмыскерлерді жазалаудың дәстүрлі түрі

    Осыған орай қойған сұрағымызға астаналық ресторандағы танымал аспаз Нұрболат Құрманханұлы ағамыз да жауап берді.

    – Қытайда жүргенде түрмені және қылмыскерлерді еңбекпен өзгерту алаңдарын бақылайтын әскер болдым. 1980-1990 жылдары Шыңжаңның Такламакан шөлі бойында “қылмыскерлерді еңбекпен өзгерту алаңдары” көп еді. Біздің екі дивизияның бақылауында 48 түрме және еңбекпен өзгерту алаңы болғаны есімде.

    Сонда үнемі тәртіп бұзып, төбелес шығаратын қылмыскерлерге арнайы ас мәзірі бойынша тамақ береді. Яғни 15 күн бойы тұзсыз тамақ бергенде кез келген атпал азаматтың қуаты кеміп, сідігіне сүрініп қалады. Егер тұзсыз тамақты 1 ай бермесе, орнынан тұра алмай қалуы мүмкін, – деп еске алды Нұрболат ағамыз.

    Нұрболат ағамыздың айтуынша, шығыс халықтары тұзды қатты киелі санайды. Тұзсыз тамақ тұтынбайды. Тіптен, қытай, жапон халықтары су ішіп отырғанда да қасында тұзды салат болатынын еске алды.

    Олардың соғыс киноларында да тұзды бамбуктің ішіне салып тығып алып жүретіні туралы деректер өте көп екенін алға тартты.

    Тұздың қасиеті

    Бұл айтылған әңгімелерге байланысты жоғары санатты дәргер, шығыс медицинасын зерттеуші, “Қазақ емшілігі” көп томдығының авторы Қайрат Айдархан түсінік берді. Ол:

    – Тұз дегеніміз хлорлы натрий. Егер белгілі мерзім ішінде тұз тұтынбаса су адам денесіндегі кальцийді шәйіп кетеді, – дейді.

    Қайрат ағамыздың айтуынша, ас тұзы адам денесіндегі кальций, калий минералдарын ерітіп, ағзаға сіңіреді. Егер үнемі тұзсыз су ішсе, аталған минералдар суға еріп, денеден шығып кететіндіктен кальций азаяды әрі қандағы гемоглобин төмендейді. Адам әлсіреп, буыны құриды.

    Қайрат Айдархан / Сурет informburo.kz

    • Тұз – натрий хлориді деп аталатын химиялық зат.
    • Натрий – жүйке жүйесі дұрыс жұмыс істеу үшін және бұлшық еттердің тартылуы үшін қажет, минералдарды сақтап тұрады.
    • Хлор – асты қорытуға көмектеседі және асқазан мен ішектің сөлдерінің маңызды құрауышы болып табылады.
    • Натрий хлориді – ағзадағы сұйықтықтың теңгерімін сақтап тұруға көмектеседі. Оттегін тасымалдауға жауап береді және қоректік заттардың сіңуіне ат салысады. Ауру туғызатын микробтарды жояды немесе қызметін баяулатады.

    Зияны да жоқ емес

    Қайрат дәрігердің сөзіне қарағанда, тұзды тым көп тұтынған кезде ғана ағза тағы да суды талап етеді де қанның көлемі артып, қысым көтеріледі. Сол себепті шектен тыс тұздалған өнімдер жоғары қысымның және артериялық гипертензияның даму қауіпін жоғарылатуы мүмкін.

    Сонымен бірге тұзды тым көп тұтынса бұйректің қызметіне салмақ түсіреді. Ал адам денесіне тұз жиналу – ұзақ уақыт қимыл жасамаудан яғни терлемеуден тұздардың жиылып қалады. Сондықтан үнемі жүгіріп, терлеп, артық заттарды тері арқылы шығарып тұру керек.

    Тұз бен ет-майдың балансы

    Бүгінде 96 жастағы Кеңшілік Сексенбай атамыздың айтуынша ет-майды тұтынбау – бүйрекке, өтке және қуық жолына тас байлайды. Себебі, май адам денесіндегі барлық қажетті органдарға жетіп, майлап тұрады.

    Жасы жүзге жақындап қалған Кеңшілік ақсақал / Сурет informburo.kz

    Ал тұз адам етінің, түрлі ағзаларыныа басқалай инфекциялардың кіруінің алдына алады. Сонымен бірге тұз қышқылы арқылы кейбір қан, лимфа жүйесі сұйықтықтарының сақталуын қамтамасыз етеді.

    Тіптен, өтіне тас байланған қызына дәрігерлер май-тұз жемеу туралы ескерту бергенде де тарихи тәжірибені алға тартып, ет-майды жемеудің тас байлануға тікелей себепкер болғанын дәлелдепті. Бүгінде баласы жазылған.

    Төсті неге күйеуге сыбаға ретінде береді?

    Қазақ дәстүрінде қойдың төсін күйеуге не келінге береді. Ондағы басты себеп – төстікте май әрі кальций секілді витаминдер өте көп болғандықтан бұйрек пен бауырды қуаттандыру рөлін атқарады. Бұл белсіздіктің алдын алады. Төстік – төстің майлы терісі. Оны үйтіп жейді.

    Келінге құймышақ береді. Ол да төс секілді майлы да нәрлі. Алайда кей өңірлерде келінге төс те беретінін көріп жүрміз.

    Жапон ғалымдары да қойдың майы мен сорпасын зерттеу барысында осындай қорытындыға келген. Алайда қазақтардың тұзсыз ет жемейтінін де ескерген жөн.

    Ұн және тәтті-дәрмектерді аз тұтынған жөн

    Мақидолла Қинаятұлы:

    – Менің көзқарасымда ет-майды және тұзды тұтынуды шектеу – халықтың өсімін төмендету үшін жасалып жатқан жасырын қиянат.

    Біз ет-май мен тұзды шәйдің ортасында жүрген азаматтарда ауру-сырқау әсіресе, ісік, денесі іріп кету деген аурулардың болмайтынын көрдік. Ақсақалдардың да қуаты қайтпайды.

    Адам организімі өзіне қажетті майды, дәрумендерді қабылдайтындықтан қан майласу дегендер де болмайды. Бізде жоқтың қасы.

    Ал қазіргі балалар тәтті-дәрмектер мен ұн тамақтарды көп тұтынады да қаны майласып, аурушаң болады. Тіптен, ісік (онкологиялық) аурулары өте көп. Семіз адамдар да аз емес.

    Малға да бір ай тұз бермесе, күйі кетіп қалады

    Өткен жолы Алтай жайлауына барғанымызда мал қораның ортасында үлкен-үлкен кесек тұздың жатқанын көрдік. 2019 жылы астанамыздың іргесіндегі “Родина” сүт фирмасына барғанда да арнайы науаларға тұздың толтырылып қойғанын сүретке түсіріп алдық.

    Қорадағы кесек тұзды кеміріп тұрған қой-ешкілер / Сурет informburo.kz

    Өмірі малшылықпен келе жатқан Мақидолла ақсақал да оны растап отыр. Малшылардың айтуынша тұздың малға пайдасы көп:

    • Біріншіден, мал тұз жемесе семірмейді. Ішкен-жегені жұқпай, тез арықтайды.
    • Екіншіден, ауруға тез шалдығады. Бір ай тұз жемеген малдың мұрнынан маңқасы ағып, күркілдей бастайды.
    • Үшіншіден, тұз жемеген малдың еті су татып, дәмді болмайды. Еті тығыз да болмайды.
    • Керісінше, ащылаған малдың айызы қанып тұз жесе тәбеті артып, тез семіреді. Ауруларға да көп шалдықпайды. Еті тығыз, дәмді болады.

    Астанамыздың іргесіндегі “Родина” сүт зауытындағы сиырларға да тұз береді / Сурет informburo.kz

    Тұзбен емдеу тәсілдері өте көп

    Жоғары санатты дәрігер, шығыс медицинасы зерттеуші, “Қазақ емшілігі” көп томдығының авторы Қайрат Айдархан:

    – Тұздың киесі туралы адам ағзасына әкелетін өте көптеген пайдасына байланысты айтылған болса керек. Мысалы, жаңа туылған сәбиді 40 күн тұзды суға шомылдырады. Сонда баланың терісі тез ширап, түрлі тері ауруының алдын алады. Сонымен бірге, денедегі судың сақталып тұруына ықпал жасайды.

    Ал, ревматизм аурулары табандарына тұзды қыздырып (қуырып деп те айтылады) басса, жақсы болады.

    Адам денесіндегі сынықты таңғаннан кейін түйенің шудасына (түйені ұзын жүндері) қара тұзды талқандап, оны тұзды суға шылап 7 күн тартады. Сонда сынған жерде суық қалмайды және кейін сары су тұрмайды.

    Тұзды лайықты тұтынған адамның денесі – бұлшық еттері қартайғанда салбырамайды, жиналып тұрады.

    Ауызды тұзбен шаю, аяқты, басты және денені тұзбен үнемі жуып тұру түрлі аурулардың алдын алатынын белгілі.

    Батыс облыстардағы “ащылау” дәстүрі

    Бұл туралы Атырау облысының тумасы, бұрынғы сенатор Жандарбек Кәкішев ағамыз айтып берді.

    – Бізде әр жылы “ащылау” деген бір дәстүріміз бар. Онда бірнеше ағайын жиналып, есік алдына жаздық алаң жасаймыз да ыстық күнде тұзға пісірілген балықты жейміз. Сосын шөлдеген сайын, терлеген сайын тоқтатпаймыз әрі ыстық көк шай ішеміз. Сонда адам денесіндегі тұзды термен дене тазарады. Денсаулық жақсарады, – дейді.

    Бұндай салт Маңғыстау жақта да бар болып шықты. Бұл да көнеден келе жатқан денсаулықты сақтауға қатысты дәстүрлердің бірі болса керек.

    Тұздау, тұздық және тұз салу

    Басым түркі жұрты шайды тұзбен ішіп ғана қоймай етті тұздап сақтайды, піскен етті жейтін кезде де тұздық құяды.

    Бұл дәстүр қазақтарда да сақталған. Қазақстанның қай облысында жүрсеңіз де ет келгенде тұздығы қатар келеді. Алайда қазіргі жасалған тұздықтар тұз аз болатынын да ескерген жөн. Тіптен тұз салмай сарымсақпен, азғана тұз салып әкелетіндер де бар.

    Аты айтып тұрғандай онсызда тұздап кептірілген етті, тұз салған сумен қайнатып, пісірген соң тағы да тұздық құю – тарихтан келе жатқан халықтың денсаулық және тағам мәдениетінің бірі.

    “Астың дәмін тұз келтіреді” / Сурет “Туған жердің түтіні” ФБ парақшасынан алынды

    Бүгінде салаттарды, сары майды, қатықты тұздау да сол дәстүрдің жалғасы болса керек.

    Ана сүтінің құрамында да тұз болатыны дәлелденген

    Ана сүтінде де тұз болады. Нәрестеге қажетті тұз ана сүті арқылы баратыны ғылымда дәлелденген.

    Кей адамдар көз тиіп ауырғанда отқа тұз салып, ұшықтайды. Кей түркі халықтарында үйленген жасты тұзбен аластау дәстүрі әлі сақталып келеді.

    Сол секілді “тұзды баспа”, “тұзды шашпа”, “астың дәмі келмейді тұз болмаса, үйдің сәні келмейді қыз болмаса” деп айтады. Қазақта тұзды төгіп қойсаң, өмірің ащы болады, тұзды тегін берсең, ұрыс-керіске тап боласың деген ырым-тыйымдар да бар.

    Тұздың түрлері көп / Сурет interfax.ru сайтынан алынды

    Источник: https://informburo.kz/kaz/azaty-tzdy-paydalanu-mdeniet-zhne-tstkt-nege-kyeuge-ne-kelnge-bered.html

    Поделиться:
    Нет комментариев

      Добавить комментарий

      Ваш e-mail не будет опубликован. Все поля обязательны для заполнения.